Wi-Fi công cộng hay dữ liệu di động ở nước ngoài: cách lên mạng an toàn

Wi-Fi miễn phí theo chân du khách khắp nơi: cửa ra máy bay, sảnh khách sạn, trên tàu, quán cà phê đầu phố. Nó tiện lợi, thường nhanh, và với rất nhiều việc thì hoàn toàn ổn. Nhưng mạng công cộng nào cũng do một người bạn không quen vận hành và dùng chung với những người bạn sẽ không bao giờ thấy mặt. Giữ an toàn không phải là tránh hẳn Wi-Fi, mà là biết việc nào nên làm trên kết nối nào.

Điều gì thực sự có thể xảy ra trên Wi-Fi công cộng

Rủi ro là có thật nhưng thường được giải thích rất rối rắm. Nói đơn giản:

• Mạng mở. Mạng không có mật khẩu sẽ không mã hóa lưu lượng giữa thiết bị của bạn và bộ định tuyến. Hiện nay phần lớn website và ứng dụng tự mã hóa kết nối của mình, giúp bảo vệ nội dung, nhưng mạng vẫn thấy được bạn kết nối tới những dịch vụ nào, và các ứng dụng cũ hoặc làm kém có thể gửi nhiều thứ hơn ở dạng không mã hóa.
• Mạng giả mạo. Ai đó ở gần lập một mạng có tên nghe rất thuyết phục, như bản sao tên mạng của sân bay hay quán cà phê. Nếu điện thoại của bạn kết nối vào đó, người này đứng giữa bạn và internet và có thể tìm cách hiển thị trang đăng nhập giả.
• Trang đăng nhập đòi hỏi quá nhiều. Nhiều mạng công cộng hiện trang đăng ký trước khi cho bạn lên mạng, và một số đòi nhiều thông tin cá nhân hơn mức cần thiết.
• Một mật khẩu cho tất cả. Wi-Fi khách sạn dùng một mật khẩu chung cho mọi khách hoạt động gần giống mạng công cộng, vì ai kết nối cũng dùng chung một mạng nội bộ.
• Cài đặt chia sẻ của chính bạn. Chia sẻ tệp, AirDrop hay Chia sẻ lân cận để ở chế độ "Mọi người" có thể cho người lạ cùng mạng gửi tệp cho bạn hoặc thấy tên thiết bị của bạn.

Không điều nào trong số này biến Wi-Fi công cộng thành thảm họa. Mã hóa hiện đại khiến việc nghe lén vu vơ khó hơn nhiều so với trước. Mối nguy chính ngày nay là mạng giả và trang đăng nhập giả, và cả hai đều dễ tránh với vài thói quen.

Vì sao dữ liệu di động an toàn hơn cho việc nhạy cảm

Khi bạn dùng dữ liệu di động, điện thoại liên lạc với mạng di động qua một liên kết vô tuyến được mã hóa, và bạn không dùng chung mạng nội bộ với những người lạ xung quanh. Không có mạng giả nào để lỡ tay kết nối và không có trang đăng nhập nào phải điền. Nó không phải tấm khiên thần kỳ, vì một liên kết lừa đảo vẫn là liên kết lừa đảo, nhưng nó loại bỏ những chiêu trò khiến Wi-Fi công cộng trở nên rủi ro.

Vì vậy dữ liệu di động là lựa chọn mặc định hợp lý cho:

• Ngân hàng trực tuyến và ứng dụng thanh toán
• Nhập thông tin thẻ, chẳng hạn khi đặt hoặc đổi vé máy bay
• Đăng nhập email, tài khoản công việc và tài khoản đám mây
• Đặt lại mật khẩu và phê duyệt đăng nhập

Wi-Fi khách sạn, sân bay và quán cà phê: dùng sao cho hợp lý

Wi-Fi khách sạn

Hãy hỏi lễ tân tên chính xác của mạng thay vì chọn cái trông có vẻ đúng nhất trong danh sách. Wi-Fi khách sạn rất hợp cho những việc nặng mà ít rủi ro: tải bản đồ ngoại tuyến, cập nhật ứng dụng, sao lưu ảnh hay xem phim buổi tối. Hãy để dành ngân hàng và các lần đăng nhập quan trọng cho dữ liệu di động.

Wi-Fi sân bay

Chỉ dùng mạng có tên trên biển chỉ dẫn chính thức của sân bay, và cảnh giác với những tên gần giống hệt. Mạng sân bay thường giới hạn thời gian hoặc có trang đăng ký, nên chỉ cung cấp thông tin tối thiểu cần thiết. Nhà ga đông đúc chính là nơi kẻ xấu dễ bị cám dỗ lập mạng giả nhất.

Wi-Fi quán cà phê, tàu hỏa và xe buýt

Những mạng này ổn cho việc đọc tin tức hay xem giờ mở cửa. Nếu một mạng bỗng đòi bạn đăng nhập bằng email hoặc tài khoản mạng xã hội để "tiếp tục", đó là lúc nên chuyển sang dữ liệu di động.

Kiến thức cơ bản về VPN, không thổi phồng

VPN (mạng riêng ảo) tạo một đường hầm được mã hóa từ thiết bị của bạn đến máy chủ do nhà cung cấp VPN vận hành. Trên Wi-Fi công cộng, mạng nội bộ khi đó chỉ thấy bạn đang kết nối với VPN, chứ không thấy bạn truy cập trang nào.

Có hai lưu ý giúp kỳ vọng thực tế hơn. Thứ nhất, bạn chuyển lòng tin từ bên vận hành Wi-Fi sang công ty VPN, nên hãy chọn nhà cung cấp uy tín và đọc cách họ xử lý dữ liệu của bạn; dịch vụ miễn phí thì kiểu gì cũng phải kiếm tiền bằng cách nào đó. Thứ hai, VPN không bảo vệ bạn khỏi trang lừa đảo, mật khẩu yếu hay ứng dụng độc hại. Nó là một lớp bảo vệ bổ sung hữu ích trên Wi-Fi công cộng, không phải thứ thay thế cho các thói quen bên dưới.

Kết hợp Wi-Fi và dữ liệu di động trên điện thoại

Điện thoại ưu tiên Wi-Fi mỗi khi nhận ra một mạng quen, điều này tiện ở chỗ ở nhưng có thể phản tác dụng ở nơi khác:

• Tự động kết nối có thể đưa bạn vào lại bất kỳ mạng nào trùng tên với mạng bạn từng kết nối, kể cả những tên chung chung như "Free WiFi". Hãy tắt tự động kết nối với mạng công cộng, và quên các mạng đó khi bạn rời đi.
• Hỗ trợ Wi-Fi trên iPhone, và các tùy chọn tương tự trên Android tự chuyển sang dữ liệu di động khi Wi-Fi yếu, giúp bạn luôn có mạng nhưng sẽ dùng vào dung lượng dữ liệu của bạn.
• Tắt Wi-Fi khi dùng ngân hàng là cách đơn giản nhất để chắc chắn điện thoại dùng dữ liệu di động.

Dữ liệu di động có hạn, nên biết sơ bộ mình dùng bao nhiêu là có lợi: khoảng 1 GB một tuần nếu chủ yếu xem bản đồ và nhắn tin, 3–5 GB nếu bạn lướt web và lướt mạng xã hội, và từ 10 GB trở lên khi có gọi video và xem phim trực tuyến. Hãy để Wi-Fi khách sạn lo sao lưu và tải tệp lớn, còn dữ liệu di động dành cho lúc ở ngoài đường và cho mọi việc liên quan đến mật khẩu hay thanh toán.

Thói quen an toàn đơn giản cho chuyến đi

1. 1Cập nhật điện thoại và ứng dụng trước khi đi.
2. 2Bật xác minh hai bước cho email và ngân hàng, dùng ứng dụng xác thực nếu dịch vụ cho phép.
3. 3Đặt AirDrop hoặc Chia sẻ lân cận ở chế độ chỉ danh bạ.
4. 4Tắt tự động kết nối với mạng công cộng.
5. 5Dùng dữ liệu di động, không dùng Wi-Fi công cộng, cho mọi việc liên quan đến mật khẩu hay thanh toán.
6. 6Kiểm tra địa chỉ web đúng là địa chỉ bạn mong đợi trước khi gõ mật khẩu.
7. 7Quên các mạng công cộng khi bạn rời khỏi nơi có mạng đó.

eSIM du lịch giúp thói quen này dễ thực hiện. eSIM HelloSIM được cài ở nhà và kết nối khi bạn đến nơi và bật dòng lên, với chuyển vùng dữ liệu được bật cho dòng đó, nên bạn không phải trông vào Wi-Fi sân bay để nhắn cho chủ nhà hay gọi xe. Vì eSIM chỉ có dữ liệu, SIM của bạn vẫn ở trong điện thoại và số quen thuộc vẫn nhận được mã ngân hàng qua tin nhắn. Hãy để chuyển vùng dữ liệu tắt trên dòng SIM chính đó để nhà mạng không tính phí dữ liệu chuyển vùng.